X
Edu.StockWatch.pl - https://edu.stockwatch.pl
Sie 23 2017

Akcje

Linia trendu – czy na pewno wiesz jak ją rysować?

Linie trendu są jednymi z najczęściej opisywanych narzędzi w literaturze dotyczącej analizy technicznej. Są również szeroko stosowane przez analityków, inwestorów i traderów. To z pozoru proste narzędzie kryje jednak kilka tajemnic.

Linię trendu jak sama nazwa wskazuje to linie (najczęściej ukośne) nanoszone na wykres cenowy w celu wyznaczenia stref wsparcia i oporu jak i kierunku (trendu) jaki panuje na wykresie. Wyróżnić można linie trendu wzrostowego i spadkowego.

Długoterminowa linia trendu wzrostowego na tygodniowym akcji Kruk

Jak definiuje linię trendu wzrostowego J.J. Murphy w „Analizie technicznej rynków finansowych”: „jest prostą biegnącą prawoskośnie ku górze, wzdłuż punktów wyznaczonych przez dna kolejnych korygujących zniżek”. Innymi słowy linia trendu wzrostowego prowadzona jest po dnach korekt spadkowych w trwającym trendzie wzrostowym.

Linia trendu spadkowego na wykresie tygodniowym Sfinks

Linia trendu spadkowego z kolei biegnie prawoskośnie w dół wzdłuż punktów wyznaczanych przez wierzchołki zwyżek (korekt) w trendzie spadkowym.

Wyznaczanie linii trendu wbrew pozorom nie jest prostą sztuką. Ponieważ jest to narzędzie dość subiektywne, warto skupić się na metodologii ich rysowania.

>> Sprawdź ofertę wzorcowego portfela Cztery Fazy Rynku prowadzonego przez autora tekstu

Po pierwsze, co jest raczej oczywiste na danym wykresie powinien panować trend (wzrostowy lub spadkowy). Zgodnie z teorią Dowa do trendu wzrostowego potrzebne są dwa kolejne szczyty i dwa kolejne dołki na coraz wyższym poziomie. Odwrotnie, w trendzie spadkowym niezbędne jest wyznaczenie dwóch kolejnych coraz niższych dołków jak i szczytów.  Do utworzenia linii trendu potrzebne są więc minimum dwa punkty: dla linii trendu wzrostowego dwa dołki (położone coraz wyżej) a dla linii trendu spadkowego dwa szczyty (położone coraz niżej).

O ile jednak połączone odcinkiem dwa dołki/szczyty mogą być linią trendu to dopiero trzy takie punkty stanowią istotną linię trendu. Piszą o tym w swoich publikacjach Gerard Appel, Stan Weinstein czy Jack Schwager. „Dwupunktową” linię trendu Murphy nazywa „wstępną linią trendu” a dopiero „trzypunktową” linią potwierdzoną.

Linie trendu mogą wprowadzić sporo zamętu na wykresie. Która z nich jest istotna ? – wykres tygodniowy PZU

Zasada trzech punktów nie jest jednak wystarczająca, gdyż można jak na wykresie PZU wykreślić wiele linii trendu a nie wszystkie będą adekwatne. Jack Schwager w swojej „Analizie technicznej rynków terminowych” zauważa ten problem pisząc: „Linie trendu i kanały są użyteczne, ale ich znaczenie jest często przeceniane. Łatwo o przesadę w uznawaniu wiarygodności linii trendu, kiedy wyznacza się je po fakcie. Warto pamiętać, że linie trendu często trzeba wytyczać na nowo kiedy hossa lub bessa się wydłuża. A zatem mimo iż przebicie linii trendu jest wczesnym sygnałem ostrzegawczym, bardzo często taka sytuacja wymaga po prostu narysowania nowej linii trendu”.

Linie trendu można jednak „wartościować”, jak zauważa Stan Weinstein takie LT, które mają więcej punktów stycznych (czyli nie tylko 3, a cztery, pięć i więcej) są istotniejsze dla kursu i ich złamanie ma donioślejsze konsekwencje. Zgodnie z zasadą wyższości sygnałów na wyższym interwale od tych z niższego, linie trendu z wykresów tygodniowych są istotniejsze od tych z np. dziennych. Istotne jest również nachylenie linii trendu. Im linia trendu jest bardziej stroma tym jest znaczenie maleje. Jest to logiczne założenie, gdyż bardzo stroma linia trendu nie daje miejsca na większe korekty kursu i zakłada bardzo dużą skalę wzrostów/spadków w krótkim czasie. Dlatego linie trendu o mniejszym nachyleniu niż 45 stopni, które mają wiele punktów stycznych z korektami kursu trudniej złamać, a jeśli się to dzieje, ma większe konsekwencje techniczne. Ekstremalnym przypadkiem linii trendu jest wybicie z niemal horyzontalnego układu.

Wybicie niemal płaskiej linii trendu wzrostowego na OrangePL silną świecą spadkową w połączeniu z wysokim wolumenem zapoczątkowało ponad 50 procentowe spadki kursu.

W kwestii rysowania linii trendu bardzo kategoryczne wskazówki daje Victor Sperandeo w swojej pozycji „Trader Vic”:

  1. Określ rozważany okres: wykres miesięczny dla lat, wykres tygodniowy dla miesięcy wykres dzienny dla tygodni.
  2. Dla trendu wzrostowego w danym okresie należy narysować linię od najniższego dołka do punktu wyznaczonego przez ostatni dołek przed najwyższym szczytem. Nie może ona przecinać wykresu cen pomiędzy tymi dwoma dołkami
  3. Dla trendu spadkowego analogicznie należy narysować linię od najwyższego szczytu do najniższego szczytu tak aby linia nie przecinała wykresu cen pomiędzy dwoma szczytami.

Victor Sperandeo w odróżnieniu od wcześniej wymienionych autorów nie szuka stycznego trzeciego punktu (wręcz zabrania trzeciego przecięcia linii !) i jasno definiuje do których szczytów/dołków powinna taka linia dążyć.

Linia trendu spadkowego narysowana według wytycznych Victora Sperandeo na WIGu 20

Sperandeo dodatkowo definiuje, iż w przypadku linii trendu spadkowego po najniższym szczycie powinien nastąpić najniższy dołek. Podobnie dla linii trendu wzrostowego po najwyższym dołku powinien nastapić nowy szczyt cenowy.  Dodając do tego brak punktów stycznych z wykresem pomiędzy dwoma oznaczonymi punktami otrzymujemy kryteria bardzo trudne do spełnienia na większości wykresów. Często tak kreślone linie trendu są strome i łatwiej je wyznaczyć na wykresach o niższych interwałach czasowych (dzienne a nawet godzinowe).

Pozostali autorzy opracowań technicznych nie są tak rygorystyczni odnośnie krzyżowania się kursu z linią trendu. Dominuje pogląd, iż możliwe jest przecięcie na wykresie świecowym cienia świecy przez linię trendu. Za błąd najczęściej uznawane jest przecinanie korpusów świec przez LT.

Przy rysowaniu linii trendu warto zachować więc zdrowy rozsądek i nie starać się dopasować na siłę linii do wykresu. Najczęściej najlepszymi liniami trendu są te najbardziej oczywiste.

Podsumowując:

  1. Do narysowania linii trendu potrzebne są dwa punkty styczne z wykresem cenowym. Jednak potwierdzona linia trendu składa się z minimum trzech punktów
  2. Linię trendu wzrostowego rysuje się po coraz wyższych dołkach korekt spadkowych w trendzie wzrostowym
  3. Linię trendu spadkowego rysuje się po coraz niższych szczytach korekt wzrostowych w trendzie spadkowym
  4. Linie trendu z wykresu na wyższym interwale czasowym są ważniejsze od linii trendu z niższego interwału czasowego
  5. Im więcej linia trendu ma punktów stycznych z kursem tym jest ona ważniejsza
  6. Rysując linię trendu należy unikać przecinania linią korpusów świec/słupków i jeśli to możliwe przecinania również cieni świec. Optymalnym jest rysowanie linii trendu stycznie do maksimum/minimum cienia/słupka
  7. Linia trendu powinna biec od najwyższego szczytu (dla LT trendu spadkowego) lub najniższego dołka (dla LT trendu wzrostowego)
  8. Linie trendu o mniejszym nachyleniu (mniej wymagające) są istotniejsze od tych o większym nachyleniu (bardziej wymagających dla kursu)
  9. Przebicie linii trendu stanowi istotny sygnał (w przypadku LT trendu wzrostowego ostrzegawczy). Taki sygnał powinien być jednak dodatkowo wzmocniony innym, np. przebiciem istotnego wsparcia/oporu czy też wzrostem wolumenu lub formacją świecową/pinbarem.
  10. Rynek ma tendencje do wielkokrotnego testowania istotnych linii trendu. Również te przebite mogą zostać ponownie testowane zgodnie z zasadą wymienności poziomów (linia trendu wzrostowego po przebiciu może stać się oporem i vice versa)

Wojciech Kręcki, StockWatch.pl

>> Sprawdź ofertę wzorcowego portfela Cztery Fazy Rynku prowadzonego przez Wojciecha

Bibliografia:

Appel G., Technical Analysis, FT Prentice Hall, 2005

Murphy J. J.,  Analiza techniczna rynków finansowych, WIG-Press, Warszawa 1999

Schwager J.D.,  Analiza techniczna rynków terminowych, WIG-Press, Warszawa 2002

Sperandeo V., Trader Vic, T. Sullivan Brown

Weinstein S., Secrets for profiting in bull and bear markets, McGraw-Hill, 1988